Mark 7,31–37

Det er andre som fører mannen fram. Han kan ikkje høyra, og han talar med stor møde. Han kan ikkje sjølv be om hjelp, i alle fall ikkje slik at nokon forstår det. Så er det nokon som ber for han. Eg blir alltid glad når eg les om slike venner i evangelia. Dei som ber den andre fram når han ikkje klarar det sjølv.

Jesus tek han med seg bort frå folkemengda. Eg tenkjer at det må ha vore ei lette. Den som ikkje høyrer, står ofte midt i ein larm han ikkje kan tyda, omgjeven av munnar som rører seg og andlet som ventar svar. No er det berre dei to.

Og så talar Jesus til han på det språket mannen kan forstå. Ikkje med ord, men med hender. Fingrane i øyra. Spytt på tunga. Eit blikk opp mot himmelen. Det er nesten for nært, nesten for kroppsleg. Men det er slik ein talar til nokon som ikkje høyrer. Ein syner. Ein rører.

Så står det at Jesus sukka. Eg har tenkt mykje på det sukket. Det er ikkje eit ord, og det er ikkje ei bøn med innhald. Det er berre ein pust som ber noko meir enn ord kan bera. Eg kjenner det frå mine eigne bøner, dei gongene eg ikkje veit kva eg skal seia. Det gjer meg godt at Jesus også sukka. At han ikkje stod over naud og smerte, men gjekk inn i henne.

Effata. Opna deg. Eit av dei få arameiske orda Markus har teke vare på. Det var så sterkt at det vart brukt ved dåp i hundreår etterpå. Eg les det ikkje berre som eit ord til øyra og tunga, men til heile mennesket. Opna deg. For lyden, for andre, for Gud.

Eg kan sjølv bli døv på andre måtar. Eg kan slutta å høyra, ikkje fordi øyra sviktar, men fordi eg har høyrt det same så lenge at eg ikkje lenger lyttar. Og når ein ikkje høyrer, blir talen òg utydeleg. Det heng saman. Den som ikkje tek imot, har etter kvart lite å seia.

Folket får streng beskjed om ikkje å fortelja det vidare. Men dei kan ikkje tia. Dei seier at han har gjort alt vel.

Det er ei enkel setning, og eg trur ho er sann. Ikkje fordi alt har gått slik eg ville, men fordi han har teke meg til sides, rørt ved meg, sukka med meg og sagt: Opna deg.

Mark 7,24–30

Jesus går til Tyrus for å vera i fred. Han går inn i eit hus og vil ikkje at nokon skal vita at han er der. Men det står at han ikkje kunne halda seg løynd. Det er noko nesten rørande i det. Han som hadde makt over storm og ånder, fekk ikkje vera for seg sjølv.

Ei kvinne kjem og kastar seg ned for føtene hans. Ho er gresk, fødd i Syria-Fønikia. Ho høyrer ikkje til, verken folket, trua eller reglane. Men ho har ei lita dotter som ikkje er seg sjølv, og det er nok til at alle grenser blir uviktige for henne.

Eg har aldri heilt klart å lesa svaret Jesus gjev henne utan å kjenna eit stikk. La borna først bli mette. Det er ikkje rett å ta brødet frå borna og kasta det til hundane. Eg har freista å tolka det mjukare, og det finst gode grunnar til å gjera det. Men eg vil ikkje glatta det heilt ut. Det er eit hardt ord, og ho høyrer det som hardt.

Det som slår meg, er kva ho gjer med det. Ho protesterer ikkje. Ho går rett inn i biletet hans og snur det: Ja, Herre, men hundane under bordet et smulene etter borna. Ho ber ikkje om plass ved bordet. Ho ber berre om det som fell ned.

Eg trur ingen andre i Markusevangeliet får siste ordet i ein samtale med Jesus. Ho gjer det. Og han tek imot det. For det ordet du sa, kan du gå heim.

Eg tenkjer på kva slags tru dette er. Ikkje ei tru som har svar på alt, men ei tru som ikkje gjev seg. Ho står i det uforståelege og held fast. Kanskje er det slik tru ofte ser ut hjå foreldre. Ein ber for barnet sitt, og svaret kjem ikkje slik ein venta. Ein ber igjen, med andre ord, frå ein annan kant. Ein slepper ikkje.

Og så går ho heim før ho har sett noko. Det er det modigaste i heile forteljinga, synest eg. Ho tek med seg eit ord og ingenting anna.

Heime ligg jenta i senga. Ånda er borte. Det er ikkje noko meir enn det. Eit barn som kviler.

Eg har lært meg å vera glad for smular. Dei er ikkje små når dei kjem frå hans bord.

Mark 7,1–23

Nokre skriftlærde har kome heilt frå Jerusalem, og det første dei legg merke til, er hendene til læresveinane. Dei et utan å ha vaska seg slik dei gamle har lært. Det er ikkje ein diskusjon om hygiene. Det er eit spørsmål om kven som høyrer til blant dei reine.

Eg har vanskeleg for å dømma farisearane her. Det dei gjorde, kom av eit ønske om å ta Gud på alvor. Dei bygde eit gjerde rundt lova for ikkje å koma nær kanten. Eg har bygt slike gjerde sjølv. Vanar, reglar, måtar å gjera ting på som ein gong var til hjelp. Det farlege er at gjerdet til slutt blir det ein vaktar, og ikkje det det skulle verna.

Jesus svarar med ord frå Jesaja: Dette folket ærar meg med leppene, men hjartet deira er langt borte frå meg. Det er eit ord som går rett inn. For eg veit kor lett det er å seia dei rette orda, syngja dei rette songane, og likevel vera ein annan stad inni seg.

Så gjev han eit døme som eg finn nesten ubehageleg konkret. Ein mann kan erklæra eigedomen sin som gåve til Gud, og dermed sleppa å hjelpa sine eigne gamle foreldre. Det heilage blir brukt som eit skalkeskjul for å sleppa å elska dei næraste. Eg spør meg sjølv kvar eg gjer noko liknande. Kvar eg lèt tenesta, arbeidet eller det åndelege bli ei grunngjeving for å sleppa den som står rett framfor meg.

Deretter kallar Jesus på folket og seier noko som må ha høyrst oppsiktsvekkjande ut: Det er ikkje det som går inn i eit menneske, som gjer det urein. Det er det som kjem ut.

Seinare, inne i huset, spør læresveinane kva han meinte. Han svarar med ei lang liste over det som kjem frå hjartet. Eg les ho sakte. Nokre av orda gjeld handlingar eg aldri har gjort. Andre gjeld ting eg kjenner godt: misunning, hovmod, vondt tale, tankeløyse. Lista lèt meg ikkje gøyma meg bak dei store synder eg har sloppe unna.

Det er frigjerande og krevjande på same tid. Frigjerande fordi ingen ytre ting, ingen mat, ingen stad, ingen person kan gjera meg urein. Krevjande fordi eg ikkje lenger kan skulda på noko utanfor meg. Kjelda er innanfor.

Kanskje er det difor denne teksten ender i ei bøn heller enn ein regel. Ikkje: Hald hendene reine. Men: Skap i meg eit reint hjarta, Gud.

Eg er begeistra for å ha sett saman eit nytt nettkurs på nynorsk: Å følgja Jesus gjennom Markus. Du kan følgja kurset i ditt eige tempo, åleine og saman med andre.

Ver gjer kurset kjent til vennene dine!

Mark 6,7–13

Jesus sender dei ut to og to. Eg har alltid likt den detaljen. Han sender dei ikkje åleine. Det er som om han veit at ingen skal bera ei slik oppgåve utan nokon ved sida av seg, nokon å be saman med om kvelden og å tvila saman med når dørene blir stengde.

Så seier han kva dei ikkje skal ta med. Ikkje brød, ikkje veske, ikkje pengar i beltet, ikkje to kjortlar. Berre ein stav og sandalar på føtene.

Eg kjenner korleis det motstrider noko i meg. Eg likar å vera førebudd. Eg likar å ha nok med meg, i bagasjen og i livet, så eg slepp å be om noko. Men det er nett det Jesus tek frå dei. Dei skal koma til ein landsby utan å kunna klara seg sjølve. Dei må ta imot.

Eg har sjølv vore gjest i heimar langt borte, og kjent kor audmjukande og kor godt det kan vera å bli teken imot av folk som har lite, men gjev det dei har. Det er ikkje berre ei praktisk ordning. Det er ein del av bodskapen. Den som kjem med tomme hender, kan ikkje kjøpa seg tillit. Han må få han.

Dei skal bli verande i det huset dei først kjem til. Ikkje flytta seg vidare om nokon byd på ei betre seng. Det ligg ein stille lojalitet i det, ei vørdnad for den første døra som opna seg.

Og om ingen tek imot dei, skal dei rista støvet av føtene. Eg les det ikkje som eit teikn på harme. Eg les det som eit løyve til å sleppa. Ikkje ta med deg avvisinga inn i neste landsby. Ikkje la ho setja seg i sandalane. Du har gjort ditt. Gå vidare.

Det har eg trunge å høyra mange gonger. Eg har bore med meg støv frå stader der eg ikkje vart teken imot, og late det tynga neste møte.

Til slutt står det at dei gjekk ut og forkynte, dreiv ut vonde ånder og salva sjuke med olje. Det er enkle ord om store ting. Og eg legg merke til at det skjedde nett gjennom dei som hadde minst med seg.

Kanskje er det framleis slik. At det ikkje er det vi har pakka, men det vi har vore villige til å leggja att, som gjer rom for Gud.

Mark 6,1–6

Det er noko eige med å koma heim. Vegane er dei same, husa er dei same, og folk ser på deg med augo som hugsar kven du var. Eg har kjent det sjølv: at ein kan ha levd lenge og gått langt, og likevel bli møtt som den ein var tidegare.

Jesus kjem heim til Nasaret og talar i synagogen. Folk blir slegne av det han seier. Men undringa snur fort. Er ikkje dette snikkaren, son til Maria? Dei kjenner brørne hans. Systrene bur i bygda. Dei har sett han bera plankar og høvla dørkarmar. Korleis kan visdom koma frå så vanlege hender?

Eg forstår dei betre enn eg vil. Det er lettare å tru at Gud talar gjennom nokon som kjem utanfrå, med eit namn og ei historie vi ikkje kjenner. Det kvardagslege gjer oss blinde. Vi trur vi veit kven folk er, fordi vi veit kvar dei kjem frå.

Og så står det ei setning som eg aldri heilt blir ferdig med: Han kunne ikkje gjera noko mektig verk der. Berre nokre få sjuke la han hendene på og lækte. Det er som om kjærleiken hans ikkje ville tvinga seg på nokon. Han kunne ha gjort meir. Men han ville ikkje gjera det utan å bli teken imot.

Markus skriv òg at Jesus undra seg over at dei ikkje trudde. Det er sjeldan vi les at Jesus undrar seg. Eg tenkjer at det må ha gjort vondt, nett her, blant dei som hadde sett han veksa opp.

Kanskje er det eit spørsmål til meg. Kvar er det eg har gløymt å venta noko? Kven er det eg har bestemt meg for at eg kjenner så godt at dei ikkje lenger kan overraska meg? Ein ektefelle, eit barn, ein gammal ven. Eller Gud sjølv, i dei vanlege dagane, i dei tekstane eg har lese så mange gonger at eg ikkje lenger høyrer dei.

Den siste setninga i avsnittet er stille, men viktig: Han gjekk rundt i landsbyane og lærte folk. Han vart ikkje verande i Nasaret og sørgde. Han gjekk vidare. Avvisinga fekk ikkje siste ordet.

Det trøystar meg. Både når eg sjølv ikkje blir teken imot, og når eg forstår at eg har stengt døra for han. Han går ikkje sin veg for godt. Han går berre vidare, og kjem att.

Mark 5,21–43

Det er to som ventar i denne forteljinga, og eg kjenner meg att i begge.

Jairus ventar på vegen. Dotter hans ligg for døden, og han har fått Jesus med seg. Så stansar Jesus midt i folkemengda og spør kven som rørte ved han. Eg kan nesten ikkje lesa det utan å kjenna uroa i kroppen. Kvifor no? Kvart minutt tel. Eg veit kva det vil seia å be og så sjå Gud, som det ser ut, ta seg tid til noko anna.

Kvinna har venta i tolv år. Ho har brukt alt ho åtte på legar og berre blitt verre. Etter lova er ho urein og skal halda seg unna. Difor kjem ho bakfrå. Ho vil ikkje bli sett, berre bli frisk. Eg forstår det. Det finst ting ein helst vil ha lækt i det stille, utan at nokon får vita at det var noko å lækja.

Men Jesus lèt henne ikkje gå. Han snur seg og leitar. Ikkje for å avsløra henne, trur eg, men fordi eit menneske er meir enn ein kropp som skal gjerast god att. Ho kjem skjelvande og fortel alt. Og han kallar henne dotter. Kanskje er det første gongen på tolv år nokon har sagt noko slikt til henne. Blødinga stogga då ho rørte ved kleda hans. Men heil vart ho då han såg henne.

Medan dette skjer, kjem bodet: Dotter di er død. Ikkje uroa læraren meir.

Då seier Jesus det ordet eg har bore med meg lenge: Ver ikkje redd, berre tru. Eg les det ikkje som eit krav om å slutta å vera redd. Jairus er nok redd heile vegen heim. Men han går likevel, saman med Jesus, forbi dei som græt og dei som ler.

Inne i rommet tek Jesus jenta i handa. Talita kum. Vesle jente, stå opp. Markus har teke vare på dei arameiske orda, som om nokon aldri gløymde korleis dei lydde.

Og så det siste, som eg er glad han tok med: Gje henne noko å eta. Midt i det største tenkjer Jesus på at ei tolv år gammal jente er svolten. Nåden er ikkje berre mektig. Han er praktisk.

Når eg ventar, og Gud ser ut til å stansa ved nokon andre, prøver eg å hugsa Jairus på vegen. Ventetida hans var ikkje tapt. Ho vart staden der ei anna dotter fekk høyra at ho høyrde til.